GEZİ PARKINDAN PARİS SOKAKLARINA BİN SELAM
Gezi direnişinin yedinci yıl dönümü anıyoruz. Ülkenin gündemine bir anda giren ve daha sonraki süreci derinden etkileyen bu kitle hareketini nasıl anlamalıyız?
- Geçen yedi yıllık sürede siyasi otoritenin duyduğu korku sebebiyle, salavat getirmeden ağzına almadığı bu muhteşem itaatsizliğin şartlarına şöyle bir göz atalım.
Türkiye; seçimlerini iki yıl önce yapmış, on yıldır devam eden Ak parti yönetimi bir kez daha vize almıştı. Cumhurbaşkanlığı ve başbakanlık bu parti tarafından doldurulurken, partinin siyasi çizgisinde önemli kırılmalar yaşanıyordu.
İki binli yılların başındaki Neo liberal makyaj her gün biraz daha dökülüyor. Partinin gerici ve despotik uygulamaları giderek daha belirginleşiyordu. Bir gün sosyal medyayı kontrol amaçlı, “güvenli İnternet” uygulaması, bir başka gün özel hayata müdahale sayılabilecek “Kürtaj” tartışmaları kamuoyunda önemli çalkantılara yol açıyordu.
Bütün bunlar Ak Parti ideolojisinin dışa vurumuydu. Siyasi iktidarın bu dönem şaşırtıcı bir hamle daha yaptığını belirtmek gerekir:
Kırk yıldır devam eden Kürt mücadelesini sona erdirecek ve sözüm ona Kürtlerin siyasi ve kültürel haklarını tanıyacak bir süreci başlatmıştı. Çözüm Süreci adı verilen bu girişim Türkiye’den önemli ölçüde destek bulmuş ve bu amaçla İmralı ve Kandil’e heyetler gönderilmişti.
Aynı süreçte;
Taksim’i yayalaştırma projesi adı altında, Gezi parkının yerine Taksim Kışlası’nın yapılması gündeme getirildi. Söz konusu proje ile ihale yapılarak uygulamaya geçildi. İhaleyi alan Kalyon İnşaat tarafından parktaki açlar tek tek numaralandırılmış ve sıra bu ağaçların kesilmesine gelmişti.
Ağaçların kesilmesi amacıyla, İş makineleri çalıştırılıp işe koyulunca bir anda kalabalık sayılmayacak bir grubun engellemesi ile karşılaştı. Bu grup iki senden beri faaliyette olan Taksim Dayanışmasından başkası değildi.
- Yıkımı durdurdular, sosyal medya aracılığıyla daha kalabalık bir grubun Gezi Parkında toplanmasını sağladılar, o gece çadırlar kuruldu ve Gezi nöbeti başladı.
Gezi Parkı İstanbul’un kalbi ,Taksim meydanının tek yeşil alanıdır.Osmanlı Dönemindeki ermeni mezarlığının yerine,19.YY’ın başlarında Taksim Kışlası yapılmış ve kışlaya padişaha bağlı avcı taburları yerleştirilmişti.(Bu avcı taburları 1909’da gerici 31 mart gerici ayaklanmasını yapacak meclisi kapatıp,meşrutiyet yönetimini ortadan kaldırmaya çalışacaklardı /Siyasi iktidarın Taksim kışlası sevdasının altında bu olay yatıyordu).31 mart olayından sonra kışla satıldı,kışlanın ortasına stadyum yapıldı,böylece taksim kışlası taksim stadyumuna dönüştü.Cumhuriyet döneminde ise tamamen özel mülkiyet oldu ve kışla yıkıldı.1943 yılında Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ve Belediye başkanı Lütfü Kırdar’ın çalışmaları sonucu park olarak düzenlendi.Zamanla yeşil alanından kaybetti çevresinde oteller ve çeşitli eğlence mekanları yapıldı.Her şeye rağmen Taksim’in biraz ilerisindeki Maçka Parkıyla beraber İstanbul’ sosyal hayatının alternatif soluklanma alanı olma özelliğini korudu.
- Sevgilisiyle bu parkta buluşmayan, annesini alarak hava almak için bu parka gelmeyen yok gibidir. Ya da çocukluğunda ortasındaki küçük çocuk parkında oynamamış İstanbullu kalmamıştır.Hal böyleyken bir anda parkı kaldırarak yerine beton binaların yapılması tabî ki öncelikle aklı selim her kes tarafından tepkiyle karşılandı.
- Bu konuda görüşme taleplerinin geri çevrilmesi, halkın isteklerinin dikkate alınmaması ve bir anda uygulamaya geçilmesi kitlelerin büyük öfkesine sebep oldu.27 mayıs’ta başlayan sürtüşme çatışmalar 31 mayıs’ta parkta nöbet tutan gençlerin çadırlarının yakılması ile tam bir sosyal patlamaya dönüştü.
- Öğrenciler, öğretmenler, İşçiler, mühendisler, doktorlar, kadınlar, erkekler, millet vekilleri gazeteciler, Beşiktaşlılar, Galatasaray ve Fenerbahçeliler, Aleviler, Sünniler, Kürtler, kapitalist olmayan Müslümanlar, Ermeniler, Rumlar; herkes ama herkes, yediden yetmişe Gezi parkına döküldü.
- Parka yakın oturanlar sabah işe gitmeden önce çadırlara uğrarken, uzak olanlar mesaiden sonra soluğu gezi parkında alıyordu. Bu büyük sivil itaatsizlik , yardımlaşma ve halk kardeşliği ile eşitlikçi ve komplekslerden uzak bir anlayışla devam ediyordu.
- Gördüğü direnç karşısında polis meydandan çekilmiş ve alan halkında öbek öbek katılımıyla yüz binlere ulaşmıştı. Meydanda ve parkta gençlerin ortaya koyduğu organizasyon ve düzenlemeler kısmen örgütlü bir direniş izlenimi veriyordu.Öğrenciler yönlendirme yapıyor,Okullar ziyarete geliyor,belediyeler cay ikram ediyor,hekimler yaralılara bakıyordular.
Bu duygu ve anlayış tarihte pek çok kez yaşanmıştı. Fakat bilinen tarihte; bu tarz bir direniş ilk kez ,1871’in mart ve mayıs aylarında Paris’te, Prusya ordusuna ve Fransa merkezi yönetimine karşı görülmüştü. Paris halkı Prusya ordusuna teslim olan ve Paris’i teslime hazırlanan, Fransız yönetimine tepki göstermiş, bir anda 400 topa el koymuş ve onları Paris’in hakim tepelerine yerleştirmiş, sokaklara barikatlar kurarak kentin kaderine el koymuştu. Kimdi bunlar; halkın ta kendisi idi. İçlerinde sosyalistler, anarşistler, sosyal demokratlar, ideolojisi olan ya da olmayan caddesini sokağını seven yurtsever insanlardı. Kent enternasyonalizmi çerçevesinde yan yana gelen bu kitleler 70 gün alternatif bir yönetim kurudular.
- Seçim yaparak liderlerini belirlediler, Kiraları hafiflettiler, Giyotini yasakladılar, faizi kaldırdılar… vs. Fakat ulusal ve uluslararası herhangi bir destek alamayınca sorunlar baş gösterdi ve yenilgiye uğramaktan kurtulamadılar. (Fransa siyasi iktidarı tam bir sansür ve kontrol uygulayarak Paris’ten dışarıya haber akışını kesti. Destek amaçlı yapılan birkaç girişim amansızca bastırılmıştı.)
- Tarihçiler bu samimi ve özverili birlikteliği, gönüllü özveriyi, yurtsever organizasyonu Paris Komünü olarak adlandırdılar.
Gezi direnişi yirmi gün sürdü.Bu süreçte Türkiye’nin her yerinde, her bölgesinde beş milyona yakın insan Gezi’nin talepleriyle sokaklara çıktı. Gösterilerin ve çatışmaları yoğunlaştığı Taksim Meydanı, Gümüşsuyu, Beşiktaş, Dolmabahçe; kitleler üzerindeki polis şiddetinin mekanları haline geldi. Bu şiddet ve kullanılan gaz sonucunda ve diğer şehirlerde yapılan protestolarda 10 kişi hayatını kaybetti. Bunlardan Ali İsmail Korkmaz resmen dövülerek öldürüldü. 16 Haziran’da Kalabalık bir polis gücüyle yapılan saldırı sonucu çadırlar yıkıldı, direniş halindeki insanlar tutuklandı.
- Her şeye rağmen, gezi direnişi, halk sınıflarında, yarım kalmış bir şarkı misali dillere, dimağlara yerleşti, algı ve bilinçlere nakşetti, güncelliğini hep korudu. Siyasi iktidarın ise ruhunda özgüven yokluğu, yüreğinde bir sonsuz bir korku yarattı …
30.Mayıs- 2020 -Ö.ERDOĞAN

