1960’larda, 70’lerde\u2026<\/p>\n
Ye\u015fildere’deydik, Ball\u0131kuyu’dayd\u0131k, Kadifekale’deydik, G\u00fcltepe’deydik, Bozyaka’dayd\u0131k\u2026<\/p>\n
En fazla iki \u00fc\u00e7 katl\u0131 binalar\u0131m\u0131z vard\u0131.<\/p>\n
Onlar\u0131n da baz\u0131lar\u0131nda ayn\u0131 ailenin birinci ya da ikinci dereceden akrabal\u0131k ili\u015fkisi olan insanlar otururdu.<\/p>\n
Bir k\u0131sm\u0131m\u0131z yak\u0131n illerden, kasabalardan, k\u00f6ylerden gelmi\u015f, “b\u00fcy\u00fck kentlile\u015fmeye” \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorduk.<\/p>\n
\u00d6nemli bir k\u0131sm\u0131m\u0131z g\u00f6\u00e7mendi.<\/p>\n
Ama birbirimize T\u00fcrk-K\u00fcrt-G\u00f6\u00e7men diye bakmazd\u0131k.<\/p>\n
Bilgisayarlar\u0131m\u0131z, televizyonlar\u0131m\u0131z yoktu hen\u00fcz.<\/p>\n
Radyolar\u0131m\u0131z vard\u0131.<\/p>\n
Ak\u015famlar\u0131 saat 20.00’de \u00e7evresinde topland\u0131\u011f\u0131m\u0131z, “Arkas\u0131 Yar\u0131n” program\u0131nda, kap\u0131lar\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f kapan\u0131\u015f\u0131n\u0131, atlar\u0131n nal seslerini, silah seslerini, seslendirme sanat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n muhte\u015fem canland\u0131rmalar\u0131n\u0131 kendi hayal g\u00fcc\u00fcm\u00fczle giydirir, zihinsel sinemalar\u0131m\u0131z\u0131 kendimiz olu\u015ftururduk.<\/p>\n
\u00d6nce uzun c\u00fcmlelerle kurulu \u00f6zet fasl\u0131 olur, ard\u0131ndan o g\u00fcnk\u00fc b\u00f6l\u00fcm ba\u015flard\u0131: “H\u00e2n\u0131m Hey! Bir zamanlar e\u015fiktekine be\u015fiktekine kan kusturan bir bey h\u00fck\u00fcm s\u00fcrerdi ki, at bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok iyi anlayan Deli Yusuf’un t\u00e2 M\u0131s\u0131r’dan getirdi\u011fi at\u0131 c\u0131l\u0131z ve uyuz bulup bu yi\u011fidin g\u00f6zlerine mil \u00e7ektirmi\u015f idi. \u2026\u2026”<\/p>\n
Efekt Ertu\u011frul \u0130mer’li, Korkmaz \u00c7akar’l\u0131 radyo tiyatrolar\u0131 benim ya\u015f\u0131mdaki insanlar\u0131n san\u0131r\u0131m \u00e7o\u011fu i\u00e7in tiyatro sanat\u0131yla ilk tan\u0131\u015fma arac\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n
Yaz ak\u015famlar\u0131nda kap\u0131 \u00f6nleri b\u00fct\u00fcn mahallenin sohbet mek\u00e2nlar\u0131yd\u0131. \u00c7aylar demlenir, \u00e7i\u011fdemler al\u0131n\u0131r ve ortaya konur, b\u00fcy\u00fckler sohbetten sohbete ge\u00e7erken \u00e7ocuklar gece yar\u0131lar\u0131na kadar \u00f6zg\u00fcrce sokaklarda ko\u015far; saklamba\u00e7, k\u00f6rebe, k\u00e2\u011f\u0131t oyunlar\u0131 vb. gibi oyunlar oynard\u0131. En pop\u00fcler oyun olan saklamba\u00e7 oyununun en g\u00fczel anlar\u0131ndan biri “kazan \u00e7\u00f6mle\u011fin patlad\u0131\u011f\u0131 an”d\u0131. Ebenin sizin ad\u0131n\u0131z yerine ba\u015fka birinin ad\u0131n\u0131 s\u00f6yleyip ebeleme yapt\u0131\u011f\u0131nda co\u015fkuyla gizlendi\u011finiz yerden \u00e7\u0131kar ve ba\u011f\u0131r\u0131rd\u0131n\u0131z: “Kazan \u00e7\u00f6mlek patlad\u0131! Kazan \u00e7\u00f6mlek patlad\u0131!” Ebe, ceza olarak bir kez daha “yummak” zorunda kal\u0131rd\u0131.<\/p>\n
Yazl\u0131k sinemalar\u0131m\u0131z vard\u0131. Her ak\u015fam, c\u0131z\u0131rt\u0131l\u0131 ve bo\u011fuk megafonlar e\u015fli\u011finde \u00fczerine film afi\u015fi yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, \u00e7o\u011fu k\u00fcl\u00fcst\u00fcr, sokak sokak dola\u015fan ara\u00e7tan gelen \u00e7a\u011fr\u0131 ile herkes, hepsi “son y\u0131llar\u0131n en g\u00fczel filmi”ne davet edilirdi: “Alo alo, dikkat dikkat! Bu ak\u015fam Ye\u015filtepe A\u00e7\u0131khava Sinemas\u0131nda son y\u0131llar\u0131n en g\u00fczel filmi! Ba\u015frollerde T\u00fcrk\u00e2n \u015eoray, Murat Soydan!.. Alo alo, dikkat dikkat!…….”<\/p>\n
Ailecek gidilen yazl\u0131k sinemalarda, bir yandan \u00e7i\u011fdemler \u00e7\u0131tlat\u0131l\u0131rken bir yandan sivrisineklerle bo\u011fu\u015fulur; tahta sandalyelerde popomuz ac\u0131mas\u0131n diye sinema giri\u015finde minder kiralan\u0131rd\u0131. Kimileri ise evinden minderle gelirdi. \u0130\u00e7eride ise \u00e7ocuklar i\u00e7in (hen\u00fcz annelerinin omuzlar\u0131nda ya g\u00f6\u011f\u00fcslerindeki ba\u015flar\u0131yla uyuyakalmad\u0131 ise) film aras\u0131nda o y\u0131llar\u0131n “yerli ve mill\u00ee” i\u00e7ecekleri olan “Cincibir, Sunalko (Sunal Kokteyl), Ankara gazozu” i\u00e7me zaman\u0131, en \u00f6nemli anlard\u0131.\u00a0 Bazen de birka\u00e7 aile birlikte sinemaya gidilir, ailelerden herhangi bir nedenle sonradan gelecek olan\u0131 varsa \u00f6nden gidenler sandalye s\u0131ralar\u0131n\u0131n iki taraf\u0131na konu\u015flan\u0131r, ortadaki sandalyeler b\u00f6ylece “araya s\u0131zmalara kar\u015f\u0131” zaptedilmi\u015f olurdu.<\/p>\n
Evlerin bah\u00e7eleri yoksa bile en az\u0131ndan \u00f6nlerinde beton bir oturma alanlar\u0131 ve bu alan\u0131n kenar\u0131ndan y\u00fckselen hemen her evin bir a\u011fac\u0131 vard\u0131. Dut ve erik a\u011fa\u00e7lar\u0131 ev sahiplerinin insaf\u0131 ve g\u00f6rmezden gelmesi oran\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131n istilas\u0131na u\u011frard\u0131.<\/p>\n
Bo\u015f arsalar\u0131m\u0131z \u00e7oktu ve hemen hepsi erkek \u00e7ocuklar i\u00e7in top sahas\u0131 i\u015flevi g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. \u00c7im saha bilmezdik o y\u0131llarda ve her ma\u00e7tan sonra eve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fczde \u00e7o\u011fumuzun dizleri par\u00e7alanm\u0131\u015f, \u00fcst\u00fc ba\u015f\u0131 toz toprak ya da kir \u00e7amur i\u00e7inde, sava\u015ftan \u00e7\u0131k\u0131p gelmi\u015f gibi olurduk.<\/p>\n
Telefon mahallede genellikle bir ya da iki evde olurdu. Telefon i\u015fi bizde televizyon kadar h\u0131zl\u0131 yay\u0131lmad\u0131. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta olduk\u00e7a a\u011f\u0131rdan gitti. Evinde telefonu olan\u0131n da fiyakas\u0131 vard\u0131 hani. \u00d6nceden yazd\u0131r\u0131r, sonra sizi aramalar\u0131n\u0131 -bazen saatlerce- bekler, sonra araya “Adana” falan girmezse konu\u015furdunuz ama hat da s\u0131k s\u0131k d\u00fc\u015ferdi. Sokaklardaki ankes\u00f6rl\u00fc telefonlar \u00e7\u0131kas\u0131ya kadar kom\u015fudan telefon etme i\u015fi s\u00fcrd\u00fc. Elbette bunun maddi bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 da vard\u0131, ev sahibi usulen para almak istemez gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc ama siz \u00fcsteleyip de konu\u015fma \u00fccretinizi \u00f6dedi\u011finizde bir sonraki konu\u015fma i\u00e7in rica etmeye y\u00fcz\u00fcn\u00fcz olurdu.<\/p>\n
Dedim ya ba\u015fta, evler en fazla iki ya da \u00fc\u00e7 katl\u0131yd\u0131; \u00e7o\u011fu ise tek katl\u0131 ve m\u00fcstakildi. Mahallede herkes birbirini tan\u0131r, \u00e7at kap\u0131 girer \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n
Televizyonun ilk y\u0131llar\u0131nda bu samimiyet, evinde televizyon olan ailelerinin birka\u00e7 y\u0131l hemen her ak\u015fam kom\u015fulara \u00e7ay kahve ikram ederek “kom\u015fuluk g\u00f6revini yerine getirdi\u011fi” kimine g\u00f6re zevkli kimine g\u00f6re ise azapl\u0131 y\u0131llar olarak tarihe ge\u00e7ti. \u00a0Televizyonla birlikte insanlar “geceleri sokaklar\u0131 terk etmeye” ba\u015flad\u0131lar.\u00a0 Her evde televizyon olmaya ba\u015flay\u0131nca ise televizyon seyretmek “mahallelinin toplu eylemi” olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p “ailevi eylem”e d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n
Mahalle k\u00fclt\u00fcr\u00fcndeki birbirine yabanc\u0131la\u015fman\u0131n ilk tohumlar\u0131n\u0131 atan, b\u00f6ylece televizyon oldu. Ancak televizyon uzun zaman belli saatlerde a\u00e7\u0131l\u0131p kapanmas\u0131 ve alternatifsiz tek kanal olmas\u0131 nedeniyle \u00e7ocuklar\u0131n en az\u0131ndan g\u00fcnd\u00fcz sokak oyunlar\u0131n\u0131 fazla etkilemedi. \u00c7ok sonraki y\u0131llarda “bilgisayar” adl\u0131 zalim alet; birbirimize dokunma, dostlu\u011fun s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 temas ederek hissetme duyumuzu al\u0131p g\u00f6t\u00fcrecekti ama o y\u0131llarda bundan habersizdik. Birbirimize ders \u00e7al\u0131\u015fmaya gidip gelmeler bile o s\u0131cak ili\u015fkilerin bir par\u00e7as\u0131yd\u0131.<\/p>\n
Evinde ansiklopediler olan ki\u015filer ile okul ve il-il\u00e7e k\u00fct\u00fcphaneleri \u00f6dev yapma zamanlar\u0131m\u0131zda \u00f6ncelikli ba\u015fvuru kaynaklar\u0131m\u0131zd\u0131.<\/p>\n
Aradan y\u0131llar ge\u00e7tik\u00e7e o eski semtler, mahalleler o s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybetmeye ba\u015flad\u0131. Biraz maddi durumunu d\u00fczeltenler evlerini sat\u0131p ya da kiraya verip gittiler. Baz\u0131lar\u0131 eski evlerini y\u0131k\u0131p birka\u00e7 katl\u0131 apartmanlar diktiler. Kimileri m\u00fcteahhite verdi evini, o da o evi y\u0131k\u0131p \u00e7ok katl\u0131 apartmanlar dikti oraya, bir iki kat\u0131n\u0131 da ev sahibine verdi. Kalanlar\u0131 kendi ba\u015fkas\u0131na satt\u0131.<\/p>\n
Ad\u0131m ad\u0131m o eski evler de o eski insanlar ve aileler de eski tip mahalle ya\u015fam\u0131ndan elini ete\u011fini \u00e7ekmeye ba\u015flad\u0131. 1980’lerden sonra ya\u015fana b\u00fcy\u00fck dejenerasyon hepimizi az ya da \u00e7ok etkiledi, ba\u015fka insanlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Yeni nesil, darbecilerin \u015fekillendirdi\u011fi daha bireyci, daha sinik, daha ku\u015fkucu, daha benmerkezci, daha kaderci, daha co\u015fkusuz, daha so\u011fuk bir toplum yaratma ikliminde do\u011fdu b\u00fcy\u00fcd\u00fc.<\/p>\n
Kom\u015fuluk, akrabal\u0131k, dostluk ili\u015fkileri zay\u0131flad\u0131. Evler g\u00f6\u011fe do\u011fru y\u00fckseldik\u00e7e hepimiz o g\u00f6\u011fe do\u011fru y\u00fckselen evlerin kendimize ait katlar\u0131nda kendi cezaevlerimizi kurduk, i\u00e7ine kendimizi, ailemizi hapsettik.<\/p>\n
Art\u0131k kolay kolay kimse kimsenin kap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131p varsa biraz kahve, mayal\u0131k yo\u011furt, aspirin isteyemiyor. Nas\u0131l istesin ki, kar\u015f\u0131 kom\u015fusunu bile tan\u0131m\u0131yor \u00e7o\u011fu insan ya da tan\u0131yorsa da ka\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00fcn\u00fc tan\u0131yor, verirse zoraki bir selam veriyor.<\/p>\n
Misafir gelecek diye \u00e7o\u011fu insan\u0131n \u00f6d\u00fc patl\u0131yor. Televizyon kar\u015f\u0131s\u0131nda kayk\u0131l\u0131p bir gece boyunca seyredece\u011fi bilmem ka\u00e7 diziden mahrum olacak \u00e7\u00fcnk\u00fc\u2026<\/p>\n
Velhas\u0131l kelam dostlar, giderek insanl\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan uzakla\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n
Kendini evlerine hapseden, anne baba televizyona, \u00e7ocuklar bilgisayara mahk\u00fbm, aile i\u00e7inde bile sohbetin, muhabbetin giderek azald\u0131\u011f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fcnyalardan olu\u015fuyor ya\u015fam\u0131m\u0131z.<\/p>\n
Ve bu kopu\u015f, bu kaybolu\u015f nereye kadar gider; bilmiyorum, bilemiyorum…<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1960’larda, 70’lerde\u2026 Ye\u015fildere’deydik, Ball\u0131kuyu’dayd\u0131k, Kadifekale’deydik, G\u00fcltepe’deydik, Bozyaka’dayd\u0131k\u2026 En fazla iki \u00fc\u00e7 katl\u0131 binalar\u0131m\u0131z vard\u0131. Onlar\u0131n da baz\u0131lar\u0131nda ayn\u0131 ailenin birinci ya da ikinci dereceden<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1286,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19,14],"tags":[],"class_list":["post-4397","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-halil-urgan","category-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4397","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4397"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4397\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4398,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4397\/revisions\/4398"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1286"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4397"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4397"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4397"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}