{"id":6058,"date":"2020-03-28T15:04:45","date_gmt":"2020-03-28T12:04:45","guid":{"rendered":"https:\/\/sozbizde.com\/?p=6058"},"modified":"2020-03-28T15:21:32","modified_gmt":"2020-03-28T12:21:32","slug":"6058","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/2020\/03\/28\/6058\/","title":{"rendered":"H\u00dcK\u00dcMET 1 YILDIR SALGIN TEHD\u0130D\u0130N\u0130 B\u0130L\u0130YOR MUYDU?"},"content":{"rendered":"<p>Birg\u00fcn Gazetesi\u2019nde yer alan,Ozan G\u00fcndo\u011fdu imzal\u0131 habere g\u00f6re H\u00fck\u00fcmet 1 y\u0131l \u00f6ncesinden korona vir\u00fcs salg\u0131n\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 biliyordu.<\/p>\n<p><strong>Yaz\u0131 \u015f\u00f6yle devam ediyor:<\/strong><\/p>\n<p>H\u00fck\u00fcmetin elinde 1 y\u0131l \u00f6nce haz\u0131rlanm\u0131\u015f \u201cPandemik \u0130nfluenza Ulusal Haz\u0131rl\u0131k Plan\u0131\u201d bulunuyor. Buna ra\u011fmen h\u00fck\u00fcmet t\u00fcm sekt\u00f6rleri kapsayan makro bir plan haz\u0131rlamad\u0131. Dahas\u0131 eldeki plana dahi tam anlam\u0131yla riayet edilmi\u015f de\u011fil<\/p>\n<p><strong>\u201c<\/strong>OZAN G\u00dcNDO\u011eDU<\/p>\n<p>H\u00fck\u00fcmet yakla\u015fan salg\u0131n tehdidini 1 y\u0131ldan uzun s\u00fcredir biliyordu. Zira D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6) y\u0131llar \u00f6nce t\u0131pk\u0131 bug\u00fcnk\u00fcne benzer bir pandemiye kar\u015f\u0131 t\u00fcm h\u00fck\u00fcmetleri uyarm\u0131\u015ft\u0131. O kadar ki Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019ndaki t\u0131p uzmanlar\u0131 2019\u2019da \u201cPandemik \u0130nfluenza Ulusal Haz\u0131rl\u0131k Plan\u0131\u201d ad\u0131 alt\u0131nda bir rapor dahi haz\u0131rlad\u0131. H\u00fck\u00fcmetin bug\u00fcnk\u00fc eylem plan\u0131 ise b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bu rapora dayan\u0131yor. Buna kar\u015f\u0131n raporun planlama uzmanlar\u0131nca de\u011fil de t\u0131p uzmanlar\u0131nca haz\u0131rlanmas\u0131 \u00fclkenin bug\u00fcnlerde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131n da temelini olu\u015fturuyor. Pandemik \u0130nfluenza Ulusal Haz\u0131rl\u0131k Plan\u0131\u2019n\u0131 inceledik ve Ba\u015fkent \u00dcniversitesi \u0130ktisat B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 ve ayn\u0131 zamanda ge\u00e7mi\u015fte DPT\u2019de planlama uzman\u0131 olarak g\u00f6rev yapan Prof. U\u011fur Emek ile konu\u015ftuk.<\/p>\n<p><strong>208 SAYFALIK RAPOR AYLAR \u00d6NCE H\u00dcK\u00dcMET\u0130N EL\u0130NDEYD\u0130<\/strong><\/p>\n<p>10 y\u0131l \u00f6nce D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6) ve Avrupa Hastal\u0131k \u00d6nleme ve Tedavi Merkezi (AH\u00d6TM) yeni bir infl\u00fcenza (grip) pandemisine kar\u015f\u0131 \u00fclkelere plan yapmalar\u0131n\u0131 tavsiye etti. Bu tavsiyenin ard\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019de de 2019\u2019da 208 sayfal\u0131k bir rapor haz\u0131rland\u0131. D\u00f6k\u00fcman\u0131n ad\u0131 \u201cPandemik \u0130nfluenza Ulusal Haz\u0131rl\u0131k Plan\u0131\u201d. Ancak sorun \u015fu ki, t\u00fcm d\u00fcnyada planlar merkezi planlama te\u015fkilatlar\u0131 ya da planlama uzmanlar\u0131ndan olu\u015fan kurulu\u015flarca haz\u0131rlan\u0131rken T\u00fcrkiye\u2019de plana dair tek d\u00f6k\u00fcman\u0131 Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019nda as\u0131l uzmanl\u0131\u011f\u0131 planlama olmayan t\u0131p uzmanlar\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131. Zaten devletin merkezi planlama birimi olan DPT de 2011\u2019de la\u011fvedilmi\u015f, DPT uzmanlar\u0131 \u00e7e\u015fitli bakanl\u0131klara da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu nedenle de pandeminin ekonomik, sosyal, diplomatik etkileri planda kapsaml\u0131 bi\u00e7imde yer alamad\u0131. Bug\u00fcn koronavir\u00fcs bilim kurulu \u00fcyesi olan Levent Ak\u0131n, Firdevs Akta\u015f, Mehmet Ceyhan, Ay\u015feg\u00fcl F\u00fcsun Ey\u00fcbo\u011flu gibi profes\u00f6rler plana katk\u0131 sunan bilim insanlar\u0131 aras\u0131nda yer ald\u0131. DS\u00d6\u2019n\u00fcn y\u00f6nergeleri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 belirtilen plana g\u00f6re hastal\u0131\u011f\u0131n klinik belirtileri t\u0131pk\u0131 bug\u00fcnlerde ya\u015fanan pandemiyi \u00f6zetliyor. Raporun 97\u2019nci sayfas\u0131nda olas\u0131 salg\u0131n\u0131n belirtileri \u015fu \u015fekilde s\u0131ralan\u0131yor; Titreme ile y\u00fckselen ate\u015f, \u00f6ks\u00fcr\u00fck, bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, kas a\u011fr\u0131s\u0131 ve halsizlik hastalar\u0131n \u00e7o\u011funda g\u00f6r\u00fclen belirtilerdir. 38\u00b0C ate\u015f genellikle \u00fc\u00e7 g\u00fcn s\u00fcrer. Tan\u0131ya ili\u015fkin raporun devam\u0131nda da \u00f6ks\u00fcr\u00fck ile birlikte g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n s\u0131kl\u0131kla ve ciddi olabilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Planda haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yap\u0131lan hastal\u0131\u011f\u0131n risk grubunda ise 65 ya\u015f \u00fcst\u00fc ki\u015filer ve kronik rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 olanlar bulunuyor. Yani h\u00fck\u00fcmetin elinde yak\u0131n zamanda ba\u015f\u0131na geleceklere dair bir rapor bulunuyordu.<\/p>\n<p><strong>SA\u011eLIK DI\u015eINDA H\u0130\u00c7B\u0130R SEKT\u00d6REL PLAN HAZIRLANMADI<\/strong><\/p>\n<p>H\u00fck\u00fcmetin \u015fu ana kadar uygulad\u0131\u011f\u0131 tedbirler, plan\u0131n genel hatlar\u0131na uyuldu\u011funu g\u00f6steriyor. \u00d6rne\u011fin plana g\u00f6re bir bilimsel dan\u0131\u015fma kurulu olu\u015fturulmas\u0131 ve bu kurulun halkla ileti\u015fimde yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fi vurgulan\u0131yor. Nitekim h\u00fck\u00fcmet 10 Ocak 2020\u2019de 31 uzmandan olu\u015fan Koronavir\u00fcs Bilim Kurulu\u2019nu olu\u015fturdu. Ancak U\u011fur Emek, b\u00f6yle bir kurulun yaln\u0131zca sa\u011fl\u0131k uzmanlar\u0131ndan olu\u015fmas\u0131n\u0131n yetersiz oldu\u011funu \u00e7\u00fcnk\u00fc sorunun sekt\u00f6rler aras\u0131 \u00e7ok boyutlu etkilerinin oldu\u011funu ifade ediyor. Emek\u2019e g\u00f6re ekonomiden g\u00fcvenli\u011fe, tar\u0131mda, diplomasiye kadar makro \u00f6l\u00e7ekli bir plan dahilinde nitelikli bir kurul olu\u015fturmak elzemdi.<\/p>\n<p>208 sayfal\u0131k planda tam 38 kez \u201cel hijyeni\u201d ifadesine yer veriliyor. Toplumun el hijyenine ve sosyal izolasyona \u00f6nem vermesi gerekti\u011fi ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 yoluyla anlat\u0131lmal\u0131 deniyor.<\/p>\n<p><strong>\u201cUZAKTAN E\u011e\u0130T\u0130M \u0130\u00c7\u0130N HAZIRLIK YAPILMALI\u201d B\u0130LE DEN\u0130YOR<\/strong><\/p>\n<p>Planda okullar\u0131n tatil edilebilece\u011fi ve uzaktan e\u011fitime ge\u00e7ilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f. Plan\u0131n 50\u2019nci sayfas\u0131nda e\u011fitim ve \u00f6\u011fretime ara verilmesi durumunda uzaktan e\u011fitimin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in gerekli kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131 ve haz\u0131rl\u0131k yap\u0131lmas\u0131 tavsiye ediliyor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k uzaktan e\u011fitim videolar\u0131n\u0131 pandemiye haz\u0131rl\u0131k a\u015famas\u0131nda yapmas\u0131 gereken h\u00fck\u00fcmet, vir\u00fcs \u00fclkeye girdikten ancak 4 g\u00fcn sonra videolar\u0131 \u00e7ekmeye ba\u015flad\u0131. B\u00f6ylece Adnan Menderes\u2019in idam g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin televizyondan \u00e7ocuklara izletilmesi gibi skandallara neden oldu. Halbuki \u00e7ekimlerin aylar \u00f6nce bitmesi ve video kay\u0131tlar\u0131n ba\u015ftan sona denetlenmesi gerekiyordu.<\/p>\n<p><strong>MED\u0130KAL MASKELER AYLAR \u00d6NCE STOKLANMALIYDI<\/strong><\/p>\n<p>Plan ayn\u0131 zamanda hastal\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yerlerden \u00fclkeye giri\u015flerin ancak tarama yap\u0131larak sa\u011flanmas\u0131 gerekti\u011fini de vurguluyor. Plan\u0131n 38\u2019inci sayfas\u0131nda \u201c(Hastal\u0131ktan) etkilenmi\u015f b\u00f6lgelerden gelenler i\u00e7in giri\u015f taramas\u0131\u201d yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi ifade ediliyor. \u0130zleyen sayfalarda hastanelerdeki medikal maske ihtiyac\u0131n\u0131n artaca\u011f\u0131, yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitelerinin yetersiz kalma ihtimali bir bir s\u0131ralan\u0131yor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k aylar \u00f6nce \u00f6nlem almas\u0131 gereken h\u00fck\u00fcmet hastal\u0131k yurda girdikten sonra medikal maske \u00fcretimine ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>EKONOM\u0130YE \u0130L\u0130\u015eK\u0130N H\u00dcK\u00dcMET\u0130N A, B, C PLANLARI BULUNMUYOR<\/strong><\/p>\n<p>Son zamanlarda \u201cHayat Eve S\u0131\u011far\u201d slogan\u0131yla yurtta\u015flara evde kal\u0131nmas\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek de 136 kez \u201cileti\u015fim\u201d ifadesi kullan\u0131lan plan\u0131n bir par\u00e7as\u0131. \u00d6te yandan bu slogan \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda olanlar yurtta\u015flar\u0131n tepkisini \u00e7ekmeye ba\u015flad\u0131. Yurdun d\u00f6rt bir yan\u0131nda dip dibe \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda kalan \u00fccretli kesimler salg\u0131n y\u00fcz\u00fcnden tedirgin. Peki plana i\u015f yerlerinin kapat\u0131lmas\u0131 dahil edildi mi? Plan\u0131n 34\u2019\u00fcnc\u00fc sayfas\u0131nda \u201cHastal\u0131\u011f\u0131n atak h\u0131z\u0131, devams\u0131zl\u0131klar ve i\u015f g\u00fcc\u00fc kay\u0131plar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak, gerekti\u011finde e\u011fitim ve \u00f6\u011fretime ara verilmesi ve i\u015f yerleri kapat\u0131lmas\u0131, Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 ve ilgili Bakanl\u0131klar ile birlikte de\u011ferlendirilecektir\u201d ifadesine yer veriliyor. Ancak devletin ekonomi y\u00f6netimini olu\u015fturan hi\u00e7bir birimi ortaya \u00e7\u0131kacak risklere ili\u015fkin bir plan haz\u0131rlamad\u0131. Halbuki U\u011fur Emek, \u201cilgili bakanl\u0131klar\u0131n ge\u00e7en g\u00fcnlerde ekonomiye ili\u015fkin A, B ve C planlar\u0131n\u0131 olu\u015facak riskleri kamuoyuna duyurmas\u0131 gerekiyordu\u201d diyor. B\u00f6ylece toplumda olu\u015fan ekonomik belirsizlik y\u00fcz\u00fcnden b\u00fcy\u00fcyen panik bir nebze kontrol alt\u0131na al\u0131nabilirdi. Ancak h\u00fck\u00fcmet yo\u011fun bi\u00e7imde sorulan \u201c\u00fccretli izinle i\u015f yerlerini kapatacak m\u0131s\u0131n\u0131z\u201d sorular\u0131n\u0131 \u0131srarl\u0131 bi\u00e7imde yan\u0131ts\u0131z b\u0131rak\u0131yor. Halbuki rapora g\u00f6re salg\u0131n bir s\u00fcrpriz de\u011fildi.<\/p>\n<p><strong>DEVLET\u0130 DEVLET YAPAN EN \u00d6NEML\u0130 \u015eEY PLANLAMADIR<\/strong><\/p>\n<p>U\u011fur Emek, buna benzer planlar\u0131n gerekli oldu\u011funun ancak yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. Emek\u2019e g\u00f6re olmas\u0131 gereken, bu riskin bir merkezi birim taraf\u0131ndan planlanmas\u0131yd\u0131. 2011\u2019de kapat\u0131lan DPT ge\u00e7mi\u015fteki fonksiyonlar\u0131na sahip olsayd\u0131 yeterli nitelikte plan haz\u0131rlayabilece\u011fini s\u00f6yleyen Emek, \u201cmakro plan deyince sekt\u00f6rler aras\u0131 \u00e7ok boyutlu planlar\u0131 anlamal\u0131y\u0131z, k\u00fcresel \u00e7apta bir pandemiye kar\u015f\u0131 al\u0131nacak \u00f6nlemleri as\u0131l uzmanl\u0131\u011f\u0131 t\u0131p doktorlar\u0131 olan kimseler haz\u0131rlamamal\u0131d\u0131r\u201d diyor. \u201cPlanc\u0131n\u0131n g\u00f6revi gelece\u011fi \u00f6ng\u00f6rmesidir\u201d diyen Emek, planc\u0131yla, normal uzman\u0131n aras\u0131ndaki fark, planc\u0131n\u0131n gelece\u011fe ili\u015fkin \u00f6ng\u00f6r\u00fcler yapmas\u0131 oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. Nitekim alelade yurtta\u015flar, nitelikli bir plan\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc vakit \u201cnas\u0131l olur da bunu bilebilirler\u201d diye \u015fa\u015f\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Devleti devlet yapan en \u00f6nemli \u015feyin de gelece\u011fi \u00f6ng\u00f6ren planlama birimlerinin varl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor.<\/p>\n<p><strong>PLAN KALMAYINCA KOMPLO TEOR\u0130LER\u0130NE \u0130T\u0130BAR ED\u0130L\u0130YOR<\/strong><\/p>\n<p>S\u00f6zc\u00fc Gazetesi\u2019nde 25 Mart\u2019ta Ali G\u00fclen imzas\u0131yla \u201cAlmanlar\u0131n 8 y\u0131ll\u0131k koronavir\u00fcs raporu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir haber yay\u0131mland\u0131. Habere g\u00f6re Almanya Ba\u015fbakan\u0131 Angela Merkel\u2019e 8 y\u0131l \u00f6nce Robert Koch Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bir rapor sunulmu\u015ftu. Bu raporda t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkisi alt\u0131na alacak bir pandemi senaryosu haz\u0131rlanm\u0131\u015f ve buna kar\u015f\u0131 al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nlemler s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131. D\u00fcnyaya yay\u0131lacak hastal\u0131\u011f\u0131n belirtileri ise g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131, \u00f6ks\u00fcr\u00fck ve ate\u015fti. Dahas\u0131 raporda salg\u0131n\u0131n Do\u011fu Asya\u2019da bir kanatl\u0131dan insana bula\u015faca\u011f\u0131 tespiti bile yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Halbuki 10 y\u0131l \u00f6nce DS\u00d6 zaten b\u00f6yle raporlar haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 \u00fclkelere tavsiye etmi\u015fti ve raporda \u015fa\u015f\u0131lacak bir \u015fey yoktu.<\/p>\n<p>Geceden sabaha al\u0131nan kararlarla y\u00f6netilmeye al\u0131\u015fan T\u00fcrkiye\u2019de ise medya bu haberin \u00fczerine adeta \u00fc\u015f\u00fc\u015ft\u00fc. H\u00fcrriyet\u2019ten Hande F\u0131rat, haberi \u201cnas\u0131l oluyor da bu kadar biliyorlar\u201d yorumuyla sosyal medya hesab\u0131ndan payla\u015ft\u0131 Yeni\u00e7a\u011f\u2019dan Aslan Bulut ise haberi \u015f\u00f6yle de\u011ferlendirdi; \u201c8-10 y\u0131l \u00f6nce bir vir\u00fcs\u00fcn, G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019da bir hayvan pazar\u0131ndan \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 bilmek i\u00e7in iki ihtimal var. Ya vir\u00fcs\u00fc \u00fcreten sizsiniz ya da b\u00f6yle bir vir\u00fcs\u00fcn nerede ve kim taraf\u0131ndan \u00fcretilece\u011fini bir istihbarat sonucu \u00f6\u011frendiniz!\u201d<\/p>\n<blockquote><p><strong><a href=\"https:\/\/www.grip.gov.tr\/depo\/saglik-calisanlari\/ulusal_pandemi_plani.pdf\">&gt;Pandemik \u0130nfluenza Ulusal Haz\u0131rl\u0131k Plan\u0131&#8217;n\u0131\u00a0okumak i\u00e7in t\u0131klay\u0131n&lt;&lt;<\/a> \u201c<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p>(KAYNAK: https:\/\/www.birgun.net\/haber\/hukumet-1-yildir-salgin-tehdidini-biliyordu-293615)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Birg\u00fcn Gazetesi\u2019nde yer alan,Ozan G\u00fcndo\u011fdu imzal\u0131 habere g\u00f6re H\u00fck\u00fcmet 1 y\u0131l \u00f6ncesinden korona vir\u00fcs salg\u0131n\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 biliyordu. Yaz\u0131 \u015f\u00f6yle devam ediyor: H\u00fck\u00fcmetin elinde 1<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6059,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[937],"class_list":["post-6058","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-koronavirus"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6058","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6058"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6058\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6063,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6058\/revisions\/6063"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6059"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6058"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6058"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6058"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}