{"id":6556,"date":"2020-04-08T16:40:59","date_gmt":"2020-04-08T13:40:59","guid":{"rendered":"https:\/\/sozbizde.com\/?p=6556"},"modified":"2020-04-08T16:43:32","modified_gmt":"2020-04-08T13:43:32","slug":"6556","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/2020\/04\/08\/6556\/","title":{"rendered":"TOMBALACI CEMAL"},"content":{"rendered":"<p>\u0130lkokulu birden ikiye ge\u00e7mi\u015fim. \u00c7al\u0131\u015fma ya\u015f\u0131 anlayaca\u011f\u0131n\u0131z. \u201cBe\u015f metre bi lira lastik\u201d, \u201cDonuna pa\u00e7ana lastik\u201d g\u00fcnleri. Sevgili S\u00fcleyman Mermerli ve di\u011fer \u00e7ocuklarla birlikte Kemeralt\u0131 \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131\u2019nda bir ileri bir geri av ar\u0131yoruz. Yakalayan yap\u0131\u015f\u0131yor zavall\u0131 kad\u0131nca\u011f\u0131za. \u00c7ar\u015f\u0131 bug\u00fcnk\u00fc gibi de\u011fil. D\u00fckkanlar \u015fimdiki gibi b\u00fcy\u00fck \u2018parti mal\u0131\u2019 i\u015fporta tezg\u00e2h\u0131 gibi de\u011fil. Hepsinde tiril tiril vitrinler var. Hatta vitrincilik bile bir meslek. Farkl\u0131 mesleklerin farkl\u0131 vitrincileri var belirli aral\u0131klarla hizmet verdikleri d\u00fckkanlar\u0131n vitrinlerini d\u00fczenlerlerdi.<\/p>\n<p>O zamanlar esnaf da farkl\u0131yd\u0131. Ortaokul ikiden sonraki tatilde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m Hayri U\u011fra\u015f Kavafiye\u2019de (\u00f6zellikle kavaf, ayakkab\u0131c\u0131ya \u00e7ok k\u0131zard\u0131) vitrincili\u011fi biraz \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015ft\u00fcm. Toplu i\u011fneler tabana kerata ile \u00e7aprazlama \u00e7ak\u0131l\u0131yor. U\u00e7lar\u0131 yuvarlan\u0131yor ve vitrinde misina ile istenilen \u015fekilde konumland\u0131r\u0131l\u0131yordu. \u201cVitrinciye gerek yok, ben yapar\u0131m.\u201d Dedi\u011fimde, Hayri Amca bana \u201cSen haftal\u0131\u011f\u0131n\u0131 al\u0131yorsun, O a\u00e7 m\u0131 kals\u0131n yani?\u201d Deyince \u00e7ok utanm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p>\u2018Be\u015f metre bi lira\u2019c\u0131l\u0131\u011f\u0131n kural\u0131 vitrinle av\u0131m\u0131z\u0131n aras\u0131na girebilmekti. Ne kadar yap\u0131\u015fkan, y\u00fczs\u00fcz olabilirsek, o kadar para kazanabilirdik. \u00d6nceleri utan\u00e7. Ve hatta utanc\u0131n karas\u0131. K\u0131zanlar, tersleyenler bir tane bile sat\u0131lmazd\u0131. Ama \u2018a\u00e7l\u0131k sofulu\u011fu bozar\u2019 al\u0131\u015f\u0131yorduk. Sat\u0131yorduk her turda be\u015fer onar.<\/p>\n<p>\u0130LK CUMARTES\u0130 EVE \u0130LK EKMEK<\/p>\n<p>Paray\u0131 kazanmay\u0131, harcamay\u0131 ve biriktirmeyi \u00f6\u011freniyorduk. \u0130lk cumartesi g\u00fcn\u00fc biriktirdi\u011fimiz para ile evin ekme\u011fini al\u0131rd\u0131k. O g\u00fcn bizim ekme\u011fimiz yenilirdi evde. Havam\u0131zdan yan\u0131m\u0131za yakla\u015f\u0131lmazd\u0131.<\/p>\n<p>Heyecanla bekledi\u011fim cumartesi gelmi\u015fti. Araphan\u0131\u2019n\u0131n en arka d\u00fckkanlar\u0131ndan biri babam\u0131n deposuydu ve orada bekliyorduk. Ben sab\u0131rs\u0131zland\u0131k\u00e7a, Babam sakin sakin \u201cBekle\u201d diyordu. \u0130\u00e7in i\u00e7in \u00f6yle bir \u00f6fkeleniyordum ki!&#8230;<\/p>\n<p>Sonra geldiler. Hepsi de\u011fil ama \u00e7o\u011fu romand\u0131. \u201cKent var, Malbora Var.\u201d Diye diye ellerindeki torbalar\u0131 sallad\u0131k\u00e7a, sanki torbalardan kentler ve malboralar f\u0131\u015fk\u0131racakm\u0131\u015f gibi oluyordu. Acaba bunlar neydi?<\/p>\n<p>Daha sonra \u00e7\u0131raklar, kalfalar dolu\u015ftu. Ba\u011f\u0131r\u0131\u015f \u00e7\u0131\u011f\u0131r\u0131\u015f, kartlar numaralar, kentler malboralar. Kaybedilen haftal\u0131klar, \u00e7\u0131kan kavgalar ve \u00e7ekilen b\u0131\u00e7aklar. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m korkunun b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc inan\u0131lmaz. Polisler de gelip hepsini toparlay\u0131p, ite kaka g\u00f6t\u00fcr\u00fcnce benim halimi bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Babam bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr edas\u0131yla \u201c\u0130\u015fte g\u00f6rd\u00fcn paray\u0131 korumak, kazanmaktan \u00e7ok daha zor. Sak\u0131n kumar oynama.\u201d Biraz bo\u015fluk b\u0131rakt\u0131 ve \u201cKumar\u0131n en tehlikelisi en k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr\u201d dedi. \u0130\u015fte kula\u011f\u0131mdaki k\u00fcpelerden birisi.<\/p>\n<p><strong>YILDIZ HAN, TOMBALA\u2026 AMA FARKLI<\/strong><\/p>\n<p>78 y\u0131l\u0131nda tan\u0131d\u0131m Cemal Abi\u2019yi. Tombalac\u0131yd\u0131. Ama biraz farkl\u0131 bir tarz\u0131 vard\u0131. \u00c7\u0131rakla, kalfayla falan i\u015fi olmazd\u0131. \u2018Kent ve malbu\u015f\u2019u\u2019 da yoktu. Patronlarla ve hatta iyice paral\u0131 olanlarla oynard\u0131. Ta\u015f\u00e7\u0131lari\u00e7i\u2019nin Ka\u011f\u0131t\u00e7\u0131 Ayhan, Ofset\u00e7i \u0130zzet gibi parayla i\u015fini bitirmi\u015f i\u015fyeri sahipleri O\u2019nun yolunu g\u00f6zlerlerdi. Sonra kart\u0131 be\u015f milyona (\u00e7ok iyi para) \u00a0tombala. G\u00f6zl\u00fc torba kullanmazd\u0131. Kaybetti\u011finde \u00e7amura yatmazd\u0131. \u00c7ok g\u00fcven duyulan, \u00e7ok sevilen biriydi. Nas\u0131ls\u0131n diyene cevab\u0131 hep ayn\u0131yd\u0131: \u201c\u00c7ankaya, Basmane, Konak. Dolan\u0131p duruyoz i\u015fte\u201d<\/p>\n<p>Tombalac\u0131 Cemal uzun boyluydu. Hani romanlara \u2018esmer vatanda\u015f\u2019 da derler ya, i\u015fte tam da \u00f6yleydi. Esmerin de esmeriydi. Bir karikat\u00fcrc\u00fcye, mesela bizim Mustafa\u2019ya (Y\u0131ld\u0131z), \u201cEzberden bir roman \u00e7iz\u201d desen, \u00e7izdi\u011fi Tombalac\u0131 Cemal olurdu.<\/p>\n<p>12 Eyl\u00fcl sonras\u0131 Cemal Abi korktu. \u201cBunlar laftan anlam\u0131yor, ba\u015f\u0131m belaya girmesin.\u201d diyerek tombalac\u0131l\u0131\u011f\u0131 b\u0131rakt\u0131. \u00d6yle ya Tepecik\u2019te \u00fc\u00e7 katl\u0131 evini yapm\u0131\u015f, arabas\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131. Tuzu kuruydu ve riske girmeye gerek yoktu. \u00c7ekili\u015f\u00e7ili\u011fe ba\u015flad\u0131. Bir sepet bal\u0131k, bir s\u00fct kuzu, radyo ne bileyim, ne bulursa \u00e7ar\u015f\u0131da dola\u015ft\u0131r\u0131rd\u0131. \u00c7ekili\u015fe kat\u0131lmak isteyenler c\u00fczi paralarla numara sat\u0131n al\u0131r, ak\u015fam\u00fcst\u00fc yap\u0131lacak \u00e7ekili\u015fi heyecanla beklerlerdi. \u00c7ekili\u015f\u00e7ilikte mal\u0131 al\u0131rken de, satarken de g\u00fcvenilir olmak gerekirdi.<\/p>\n<p>Bazen teyp gibi pahal\u0131 \u00e7ekili\u015fler birka\u00e7 g\u00fcne yay\u0131l\u0131rd\u0131. O zaman Malzemeyi Babam\u0131n d\u00fckkan\u0131na b\u0131rak\u0131rd\u0131. Belki de yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmas\u0131n diye mahallesine g\u00f6t\u00fcrmek istemiyordu. Polisten ve s\u0131k\u0131y\u00f6netimden \u00e7ok korkard\u0131\u2026 \u00e7ok.<\/p>\n<p>Babam esnaf\u0131n uyar\u0131lar\u0131na kulak t\u0131kar O\u2019na ne di\u011fer romanlara her t\u00fcrl\u00fc yard\u0131m\u0131 yapard\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7AYBA\u015eI K\u00dc\u00c7\u00dcK AMER\u0130KA<\/p>\n<p>Babam\u0131n, hatta hepimizin romanlar\u0131 \u00f6tekile\u015ftirmemesi k\u00f6y\u00fcm\u00fczden kaynaklan\u0131yordu. Biz onlara hi\u00e7 roman demedik. Genel isimleri \u00e7ingeneydi. \u00a0K\u00f6y\u00fcm\u00fczde birbirleriyle temaslar\u0131 \u00e7ok az muhac\u0131rlar, g\u00f6\u00e7menler ve \u00e7ingeneler farkl\u0131 mahallelerde ya\u015farlard\u0131. D\u00f6rt farkl\u0131 \u00e7ingene mahallesi vard\u0131. Has\u0131rc\u0131lar, sepet\u00e7iler, obal\u0131lar ve akateler. Has\u0131rc\u0131lar ve sepet\u00e7iler; Trakya ve Balkan \u00e7ingeneleriydi. \u00c7o\u011funlukla sar\u0131\u015f\u0131n, kumral ve renkli g\u00f6zl\u00fclerdi. Akatelerin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n aksine; has\u0131rc\u0131lar\u0131n, sepet\u00e7ilerin ve obal\u0131lar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 okula giderlerdi.<\/p>\n<p>Obal\u0131lar ayr\u0131 bir alemdi. Gen\u00e7li\u011finde tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n alevi k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile ya\u015fam bi\u00e7imleri tamamen ayn\u0131yd\u0131. Bu nedenle Sosyal antropoloji alan ara\u015ft\u0131rmas\u0131 olarak obal\u0131lar\u0131 se\u00e7mi\u015ftim. Yapt\u0131\u011f\u0131m \u00e7al\u0131\u015fma sonras\u0131 kesinlikle anlad\u0131n ki bizim obal\u0131lar \u201cAlevi-T\u00fcrkmen\u201d. Bunu kendilerine s\u00f6yleyince \u201cKar\u0131\u015ft\u0131rma oras\u0131n\u0131, buras\u0131n\u0131. Biz obal\u0131 \u00e7ingenesiyiz\u201d diyorlard\u0131.<\/p>\n<p><strong>AKATELER<\/strong><\/p>\n<p>\u00d6n Asya Tanr\u0131\u00e7alar\u0131ndan Hekate\u2019nin yeralt\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 elinde tuttu\u011funu ve b\u00fcy\u00fcc\u00fclerle i\u015f birli\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131 rivayeti \u00d6n Asya\u2019da ve Yuananistan\u2019da yayg\u0131nd\u0131r. Akate kelimesinin kayna\u011f\u0131 Titan Tanr\u0131\u00e7a olabilir.<\/p>\n<p>\u00c7ay\u0131n kenar\u0131nda \u00e7ad\u0131rlar ya da \u2018kaliva\u2019larda (\u00e7al\u0131 \u00e7\u0131rp\u0131 ile yap\u0131l\u0131p toprakla s\u0131vanan kul\u00fcbe) ya\u015farlar. K\u00f6yl\u00fcn\u00fcn avlu s\u00fcp\u00fcrmek gibi emek gerektiren i\u015flerini \u00fcstlenir, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda yiyecek al\u0131rlard\u0131. Kendilerine \u00f6zg\u00fc isimleri vard\u0131 ki hat\u0131rlayabildi\u011fim sadece \u2018Tafil\u2019 var.<\/p>\n<p>Bizimkilerin en b\u00fcy\u00fck, belki de tek palavras\u0131 akatelerin nikah\u0131 \u00fczerinedir. G\u00fcya gelin s\u0131rt\u0131nda bir \u00e7uvalla d\u00fc\u011f\u00fcn alan\u0131n\u0131n ortas\u0131na gelirmi\u015f ve \u00fc\u00e7 kere \u201cEkme\u011fin suyun boynuma \u00e7\u0131k \u00e7uvaldan gir koynuma\u201d dermi\u015f.\u00a0 A\u011fz\u0131 a\u00e7\u0131lan \u00e7uvaldan damat \u00e7\u0131kar ve nikah tamamlan\u0131rm\u0131\u015f. \u201cBu nedenle\u201d derlerdi b\u00fcy\u00fcklerimiz. \u201cErkekleri \u00e7al\u0131\u015fmaz kad\u0131nlar \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, dilenir evin ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lar.\u201d<\/p>\n<p>Tombalac\u0131 Cemal polisten, s\u0131k\u0131y\u00f6netimden \u00e7ok korkard\u0131. Ama korku en b\u00fcy\u00fck m\u0131knat\u0131s, \u00e7eker kendine belay\u0131. Bir hafta kadar gelmedi \u00e7ar\u015f\u0131ya. Gelememi\u015f. G\u00f6zalt\u0131na alm\u0131\u015flar. \u00c7ekili\u015fe koydu\u011fu teybin faturas\u0131n\u0131 g\u00f6stermedi diye.<\/p>\n<p>\u201c\u00c7ald\u0131n\u201d demi\u015fler.<\/p>\n<p>\u201d\u00c7almad\u0131m\u201d demi\u015f.<\/p>\n<p>\u201cAld\u0131\u011f\u0131n yeri g\u00f6sterseydin\u201d dedik.<\/p>\n<p>\u201cFaturas\u0131z mal sat\u0131yor diye adama ceza yazarlard\u0131\u201d dedi.<\/p>\n<p>\u201c\u00c7ok d\u00f6vd\u00fcler\u201d dedi.<\/p>\n<p>\u201c\u00c7ok d\u00f6vd\u00fcler, bir haftad\u0131r kan i\u015fiyorum\u201d dedi.<\/p>\n<p>Sonra hi\u00e7 gelemedi.<\/p>\n<p><strong>Tombalac\u0131 Cemal \u00f6ld\u00fc&#8230;<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130lkokulu birden ikiye ge\u00e7mi\u015fim. \u00c7al\u0131\u015fma ya\u015f\u0131 anlayaca\u011f\u0131n\u0131z. \u201cBe\u015f metre bi lira lastik\u201d, \u201cDonuna pa\u00e7ana lastik\u201d g\u00fcnleri. Sevgili S\u00fcleyman Mermerli ve di\u011fer \u00e7ocuklarla birlikte Kemeralt\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6010,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21,14],"tags":[],"class_list":["post-6556","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-engin-sirin","category-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6556","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6556"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6556\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6559,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6556\/revisions\/6559"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6010"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6556"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6556"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6556"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}