{"id":873,"date":"2019-10-02T14:43:42","date_gmt":"2019-10-02T11:43:42","guid":{"rendered":"https:\/\/sozbizde.com\/?p=873"},"modified":"2021-11-28T11:18:56","modified_gmt":"2021-11-28T08:18:56","slug":"sokrates-olmak-zor-is","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/2019\/10\/02\/sokrates-olmak-zor-is\/","title":{"rendered":"SOKRATES OLMAK ZOR \u0130\u015e U\u011eUR P\u0130\u015eMANLIK"},"content":{"rendered":"<p>Bu yaz\u0131y\u0131 bitirdi\u011fimde hen\u00fcz akademisyenler a\u00e7\u0131\u011fa al\u0131nmam\u0131\u015f ve polis taraf\u0131ndan tartaklanmam\u0131\u015ft\u0131. Ayn\u0131 \u015fekilde bin be\u015f y\u00fcz felsefe \u00f6\u011fretmeni de a\u00e7\u0131\u011fa al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Ne yaz\u0131k ki, ya\u015fanan bu s\u00fcre\u00e7te a\u00e7\u0131\u011fa al\u0131nan, t\u00fcrl\u00fc soru\u015fturmalara u\u011frayan akademisyenler, sanat\u00e7\u0131lar ve \u00f6\u011fretmenler i\u00e7inde, belli bir g\u00f6r\u00fc\u015f ve duru\u015fu olan, m\u00fccadele eden ayd\u0131nlar oldu\u011fu kadar, sinmeyi, sessiz kalmay\u0131 tercih etmi\u015f ayd\u0131nlar da vard\u0131. Yani biraz, kurunun aras\u0131nda ya\u015f da yanm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n<p>Elbette, gerici iktidar\u0131n haks\u0131z uygulamalar\u0131n\u0131 ve bu sald\u0131rgan tutumunu protesto ediyoruz ve sanat\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n, akademisyenlerimizin yan\u0131nday\u0131z.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>*<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de bilim ve ayd\u0131nlanman\u0131n merkezi olan \u00fcniversitelerin durumu giderek daha vahim bir hal al\u0131yor. Bunda, gerici iktidarlar\u0131n \u00fcniversiteleri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme ve sermayeye hizmet etmeye zorlamas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan su\u00e7 kadar, \u00fcniversitelerine sahip \u00e7\u0131kamayan, buna sessiz kalan akademisyenlerin de pay\u0131 var. \u00d6rne\u011fin \u00fcniversitelerdeki pek \u00e7ok b\u00f6l\u00fcm gibi felsefe b\u00f6l\u00fcmleri hem iktidar\u0131n k\u0131skac\u0131 alt\u0131ndad\u0131r, hem de bu b\u00f6l\u00fcmlerin durumu i\u00e7ler ac\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>San\u0131r\u0131m bu y\u00fczden de \u00fclkemizde felsefe k\u00f6kle\u015fip, toplumsalla\u015famam\u0131\u015f ve say\u0131labilecek birka\u00e7 hoca ve \u00e7aba d\u0131\u015f\u0131nda felsefe ad\u0131na kal\u0131c\u0131 i\u015fler yap\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Af\u015far Timu\u00e7in, eski ku\u015fak felsefecilerin de bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc alarak bug\u00fcn T\u00fcrkiye \u00fcniversitelerinde felsefe hocal\u0131\u011f\u0131 yapan akademisyenlere dair, \u201cT\u00fcrkiye\u2019de felsefeci yok\u201d diyor. Akademisyenleri d\u00fczene uyumla\u015fm\u0131\u015f olmakla ele\u015ftirerek, \u201cBunlar felsefeci de\u011fil, memur\u201d diye tan\u0131ml\u0131yor.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ne felsefecilerin ne de onlar\u0131 temsil eden kurumlar\u0131n \u00fclkede ya\u015fananlara dair bir g\u00f6r\u00fc\u015f bir duru\u015f ortaya koymad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u00c7\u00fcnk\u00fc pabu\u00e7 pahal\u0131d\u0131r ve kimse sistemle ters d\u00fc\u015ferek mevcut konumunu kaybetmek istememektedir.<\/p>\n<p>\u00dcniversitede s\u00f6yleyemediklerini, d\u0131\u015far\u0131da verdikleri konferans, s\u00f6yle\u015fi panel gibi etkinliklerde dile getirebildiklerini s\u00f6yleyen felsefeciler var. Belki bu da bir \u015feydir ama neden g\u00f6r\u00fc\u015flerini \u00fcniversitede dile getirmiyorlar? Orada felsefe \u00f6\u011frencileri yeti\u015ftiriyorlar. Bu \u00f6\u011frenciler nas\u0131l \u00f6zg\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnceli yeti\u015fecek, nas\u0131l korkusuzca felsefe yapacak?<\/p>\n<p>Buradan anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, Sokrates olmak zor i\u015f. Sokrates olabilmek i\u00e7in \u00f6nce \u00f6lmeyi, bedel \u00f6deyebilmeyi g\u00f6ze almak gerekiyor.<\/p>\n<p>\u201cBar\u0131\u015f \u0130\u00e7in Akademisyenler\u201d giri\u015fimi, kendi cephesinden anlaml\u0131 bir ad\u0131md\u0131 ve pek \u00e7ok \u00fcniversite hocas\u0131, hakk\u0131nda dava a\u00e7\u0131larak, a\u00e7\u0131\u011fa al\u0131narak bedel \u00f6dedi.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de son 14 y\u0131lda \u00f6yle Soma cinayeti, Haziran direni\u015fi, Suru\u00e7, Ankara, Reina katliamlar\u0131 gibi \u015feyler oldu ki, c\u0131l\u0131z bir iki sesi saymazsak, akademisyenlerden \u00f6zellikle felsefecilerden ve kurumlar\u0131ndan hi\u00e7bir ses \u00e7\u0131kmad\u0131.<\/p>\n<p>Bunun bir nedeni korkuysa di\u011fer nedeni de kendilerini ve kurumlar\u0131n\u0131 siyasete bula\u015ft\u0131rmamak.<\/p>\n<p>Genelde t\u00fcm bilim insanlar\u0131, \u00f6zelde felsefeciler, b\u00fct\u00fcn bu ya\u015fananlara kar\u015f\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015f ve duru\u015f ortaya koymuyorsa, koymayacaksa, nerede kald\u0131 onlar\u0131n ayd\u0131n kimli\u011fi?<\/p>\n<p>Af\u015far Timu\u00e7in\u2019in yukar\u0131daki \u201cBunlar felsefeci de\u011fil, memur\u201d\u00a0 s\u00f6zlerine hak vermemek elde de\u011fil. Baz\u0131 akademisyenler, davet edildikleri yere gitmiyor, k\u0131vranarak, s\u0131zlanarak \u00f6yle komik gerek\u00e7eler sunuyorlar ki, memleket yang\u0131n yeri olmu\u015f, karanl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7ine s\u00fcr\u00fckleniyor, bunlar neyin derdinde diye insan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Kimileri gitse de havadan-sudan felsefe yap\u0131yor.<\/p>\n<p>Felsefeci memur olmaz, olursa felsefeci olmaz. Yani istiyorlar ki, bir yere \u00e7a\u011fr\u0131lmas\u0131n, gitti\u011finde de ne anlat\u0131l\u0131rsa raz\u0131 olsun. M\u00fcmk\u00fcnse hem topluma hem de iktidara g\u00f6r\u00fcnmemek istiyorlar. Ellerinden gelse saydamla\u015f\u0131p kaybolacaklar.<\/p>\n<p>Bildi\u011fimiz \u015fey, felsefecinin topluma s\u0131rt\u0131n\u0131n de\u011fil y\u00fcz\u00fcn\u00fcn d\u00f6n\u00fck olmas\u0131 gerektirdi\u011fidir. Yine Af\u015far Timu\u00e7in \u015f\u00f6yle diyor, \u201cAyd\u0131n insan, sadece bilgili de\u011fil, ayn\u0131 zamanda etkin insand\u0131r. Bilginin tek ba\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc g\u00fcc\u00fc yoktur. Bilgiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fck g\u00fcc\u00fcn\u00fc kazand\u0131ran ayd\u0131n\u0131n eylemlili\u011fidir. O zaman ayd\u0131n bilgili ve etkin olmal\u0131, eylemli olmal\u0131d\u0131r. Hani eylem? Yok! Niye? Niyesi \u015fudur: bug\u00fcn felsefe alan\u0131ndaki akademisyenler de, \u00fcniversite \u00f6\u011frencileri gibi bir yar\u0131\u015f\u0131n i\u00e7indedir. Okul bitince \u00fcniversiteye kariyer yapmak i\u00e7in kapa\u011f\u0131 atma giri\u015fimiyle ba\u015flayan yar\u0131\u015f, bir refleks olarak sonuna kadar gider. Y\u00fcksek lisanstan sonra, doktora program\u0131, sonra okulda kadroya d\u00e2hil olma ve bu kadroyu korumak i\u00e7in kendi meslekta\u015flar\u0131yla amans\u0131z bir yar\u0131\u015f, m\u00fccadele ve \u00fcniversite y\u00f6netimiyle iyi ge\u00e7inmek i\u00e7in t\u00fcrl\u00fc \u00e7abalar.<\/p>\n<p>Herkes bir yol tutturmu\u015f gidiyor. Ortada dostmu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen ili\u015fkilerde, arkadan b\u0131\u00e7aklamaya \u00e7al\u0131\u015fan bir rekabet var. 12 Eyl\u00fcl fa\u015fizmi ve Y\u00d6K\u2019le dejenere edilen \u00fcniversitelerle birlikte, onlar\u0131n akademisyenleri de dejenere oldu. Bu koku\u015fmu\u015f d\u00fczeni ve onun kalelerini y\u0131kmak akademisyenlerin \u00e7o\u011funun akl\u0131ndan bile ge\u00e7mez. Her \u015feye ra\u011fmen s\u0131\u011f\u0131n\u0131lm\u0131\u015f bir yuva, bir kovuk olarak g\u00f6r\u00fcyorlar. K\u00fc\u00e7\u00fck burjuva \u00fcrkeklikleri, sistemi b\u0131rak\u0131n de\u011fi\u015ftirmeyi, sorgulamaya bile izin vermiyor.<\/p>\n<p>Korku ve \u00e7\u0131karlar\u0131na yenik d\u00fc\u015fenler, hele de 15 Temmuz \u201c\u00e7akma darbesi\u201dnden sonra ve OHAL\u2019in de etkisiyle \u015fimdi hi\u00e7 kovuklar\u0131ndan \u00e7\u0131kmazlar.<\/p>\n<p>\u015eimdi buradan, felsefeci \u00e7\u0131kar m\u0131, s\u00f6z\u00fcn\u00fc s\u00f6yleyen, eylemli bir akademisyen \u00e7\u0131kar m\u0131? Tabi ki \u00e7\u0131kmaz. Akademisyen de sokaktaki adam gibi ge\u00e7im derdine, yerini koruma derdine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir. Bu y\u00fczden de \u00f6zg\u00fcrce felsefe yapamaz, yapamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de \u00f6zg\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnceli \u00f6\u011frenciler yeti\u015ftiremez.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6zerk \u00fcniversiteleri \u00e7ok gerilerde kald\u0131. \u00d6zerk oldu\u011funu s\u00f6yleyebilece\u011fimiz k\u0131sa d\u00f6nem de bile bu \u00fclkenin, kendisini halk\u0131na kar\u015f\u0131 sorumlu bilen ayd\u0131n akademisyenlerine rahat vermediler. T\u00fcrkiye\u2019nin ilk kad\u0131n sosyologu Behice Boran, ayn\u0131 \u015fekilde bask\u0131lardan dolay\u0131 yurt d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015famak zorunda kalan sosyolog Muzaffer \u015eerif, fa\u015fistler taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclen de\u011ferli ayd\u0131n ve sosyolog Prof. Cavit Orhan T\u00fctengil ve pek \u00e7ok isim ya \u00fcniversiteden uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131 ya da \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p>Sokrates olmak kolay de\u011fil. Bug\u00fcn \u00fclkemiz akademisyenlerinin yapamad\u0131klar\u0131 budur. Bu kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fc d\u00fczeni, onlar\u0131 bilim adam\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p film adam\u0131 yapt\u0131. Bu durumda, onlara g\u00f6re \u201cAmaca giden yolda her t\u00fcrl\u00fc film m\u00fcbaht\u0131r\u2026\u201d.<\/p>\n<p>Ayd\u0131n olmak bir duru\u015fu gerektirdi\u011fi kadar, cesaretli olmay\u0131 ve bedel \u00f6demeyi de gerektirir. Ne var ki, yaln\u0131z ba\u015f\u0131na ve kuru bir cesaretin anlam\u0131 yoktur. Ayd\u0131n insan \u00f6rg\u00fctl\u00fc oldu\u011fu ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc g\u00fcc\u00fc arkas\u0131na ald\u0131\u011f\u0131nda cesur ve bedel gerektiren eylemlili\u011fi ger\u00e7ek anlamda kar\u015f\u0131l\u0131k bulur.<\/p>\n<p>\u00dclkemizde \u00fcniversitelere ve \u00f6\u011fretmenlere y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lara akademisyenlerin ciddi bir kar\u015f\u0131l\u0131k \u00fcretememesi, \u00f6rg\u00fcts\u00fcz ayd\u0131n dram\u0131d\u0131r biraz da.<\/p>\n<p>Sokrates olmak zor i\u015f. Bir Deniz Gezmi\u015f, bir Che Guevera, Roza L\u00fckseemburg, ya da d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 k\u00f6\u015felerinde emekten yana m\u00fccadele eden ve bedel \u00f6deyen ilerici, devrimci ayd\u0131nlar gibi\u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu yaz\u0131y\u0131 bitirdi\u011fimde hen\u00fcz akademisyenler a\u00e7\u0131\u011fa al\u0131nmam\u0131\u015f ve polis taraf\u0131ndan tartaklanmam\u0131\u015ft\u0131. Ayn\u0131 \u015fekilde bin be\u015f y\u00fcz felsefe \u00f6\u011fretmeni de a\u00e7\u0131\u011fa al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131. Ne yaz\u0131k ki,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1279,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[24],"class_list":["post-873","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yazilar","tag-okul"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/873","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=873"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/873\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31919,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/873\/revisions\/31919"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1279"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=873"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=873"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=873"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}