{"id":9021,"date":"2020-06-08T23:07:27","date_gmt":"2020-06-08T20:07:27","guid":{"rendered":"https:\/\/sozbizde.com\/?p=9021"},"modified":"2020-06-08T23:36:25","modified_gmt":"2020-06-08T20:36:25","slug":"9021","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/2020\/06\/08\/9021\/","title":{"rendered":"TAR\u0130HTEN NOTLAR-5"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130LM\u0130N VE K\u00dcLT\u00dcR\u00dcN MABED\u0130; AYASOFYA<\/strong><\/p>\n<p>Ayasofya; kutsal bilgelik anlam\u0131na geliyor. Ortodoks H\u0131ristiyan inanc\u0131na g\u00f6re kutsal bilgelik Tanr\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerinden birisidir. \u0130lahi g\u00fc\u00e7le birlikte bilgiye ve bilgeli\u011fe g\u00f6nderme yap\u0131lm\u0131\u015f. J\u00fcnstinyen taraf\u0131ndan 532-537 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f. Mimarlar\u0131 ayn\u0131 zamanda bir fizik\u00e7i olan Miletli\u00a0 \u0130sidoros\u00a0 ile bir matematik\u00e7i olan Trallesli (ayd\u0131n civar\u0131 antik bir kent) Anthemiustur. Bir kilise olarak imar edilmi\u015f olan bu yap\u0131 d\u00f6neminin en ihti\u015faml\u0131 yap\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6nemli \u00f6zelliklerinden birisi;<\/p>\n<ul>\n<li>Yerden 55.metre y\u00fckseklikteki 31.metre \u00e7ap\u0131ndaki kubbesidir.<\/li>\n<li>Bir di\u011fer \u00f6zelli\u011fi; M\u0131s\u0131rdaki g\u00fcne\u015f tap\u0131na\u011f\u0131ndan, Efes\u2019teki Artemis tap\u0131na\u011f\u0131ndan, L\u00fcbnan\u2019daki Baalbek tap\u0131na\u011f\u0131ndan getirilmi\u015f s\u00fctun ve ta\u015flarla in\u015fa edilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Dev\u015firme malzeme kullan\u0131lmas\u0131 bir yerde kiliseye enternasyonal bir hava vermi\u015ftir.<\/li>\n<li>Ayr\u0131ca bu kadar b\u00fcy\u00fck bir in\u015faat\u0131n be\u015f y\u0131l gibi k\u0131sa bir s\u00fcrede bitirilmesi ve o devasa kubbenin ayakta tutulmas\u0131 amac\u0131yla kubbeye ge\u00e7i\u015fte uygulanan yeni mimari teknikler vs. de di\u011fer \u00f6nemli \u00f6zellikleri aras\u0131nda say\u0131labilir.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Tarihte b\u00fct\u00fcn monark\u2019 lar iktidarlar\u0131n\u0131 vurgulamak amac\u0131yla iki \u015feye ba\u015fvurmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n<ul>\n<li>Birincisi sikke kestirmek, ikincisi eser b\u0131rakmak.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu nedenle h\u00fck\u00fcmdarlar her zaman kendilerinden \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f olanlar\u0131 g\u00f6lgede b\u0131rakacak yeni eserlere y\u00f6nelmi\u015flerdir. Ayasofya\u2019da \u0130mparator J\u00fcnstinyen\u2019in (J\u00fcnstinyanus) b\u00f6yle bir \u00e7abas\u0131n\u0131n sonucudur. Be\u015f y\u0131l i\u00e7erisinde kiliseyi tamamlay\u0131nca <strong>\u201c..ey S\u00fcleyman seni ge\u00e7tim.\u201d<\/strong>diye \u00f6v\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc rivayet\u00a0 edilir. Ge\u00e7mekle sevindi\u011fi S\u00fcleyman tap\u0131na\u011f\u0131 ise M\u00f6:964-957 y\u0131llar\u0131nda Hz. S\u00fcleyman\u2019\u0131n Kud\u00fcs\u2019te yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 S\u00fcleyman tap\u0131na\u011f\u0131d\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu tap\u0131na\u011f\u0131n yerinde Kubbet-\u00dcs Sahra olarak bildi\u011fimiz, Emeviler taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olan \u0130slam Mabedi bulunur. S\u00fcleyman Tap\u0131na\u011f\u0131ndan kalan tek kal\u0131nt\u0131; yine ayn\u0131 yerdeki Musevilere ait \u00a0<strong>\u201c A\u011flama duvar\u0131\u201d<\/strong>d\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde oldu\u011fu gibi tarihte de sava\u015flar\u0131n bir y\u00fcz\u00fc dini motiflerle s\u00fcslenmi\u015f ve h\u00fck\u00fcmdarlar bunu hakimiyetlerinin bir dayana\u011f\u0131 ve me\u015fruiyeti haline getirmi\u015flerdir. Dolay\u0131s\u0131 ile Fethedilen \u00fclkelerdeki b\u00fcy\u00fck mabetler fatihler taraf\u0131ndan kendi dinlerinin ibadethanesi haline getirilmi\u015ftir. (Ayn\u0131 fatihler bir ne kadar ho\u015f g\u00f6r\u00fcl\u00fc olduklar\u0131n\u0131 vurgulamaktan da geri kalmam\u0131\u015flard\u0131r). Roma\u2019da bir pagan tap\u0131na\u011f\u0131 olan Pantheon\u2019un bir Katolik kilisesine \u00e7evrilmesi gibi, Ayasofya\u2019da Egemen devletler de\u011fi\u015ftik\u00e7e inan\u00e7 de\u011fi\u015fikli\u011fine u\u011frat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Alt\u0131nc\u0131 y\u00fcz y\u0131l\u2019da bir Ortodoks kilisesi olarak yap\u0131lm\u0131\u015f olan bina,1204\u2019de \u0130stanbul\u2019un Ha\u00e7l\u0131lar taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilmesiyle bir Katolik kiliseye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ve o d\u00f6nem kilisenin pek \u00e7ok maddi ve manevi de\u011fer i\u00e7eren par\u00e7alar\u0131 ve emanetleri Ha\u00e7l\u0131lar taraf\u0131ndan ya\u011fmalanarak Roma\u2019ya ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130stanbul\u2019 Ku\u015fatmas\u0131n\u0131n son anlar\u0131nda Ayasofya;<\/p>\n<ul>\n<li>Tehlikenin yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayan Rum\u2019lar\u0131n kar\u0131lar\u0131n\u0131 k\u0131zlar\u0131n\u0131, servetlerini yanlar\u0131na alarak s\u0131\u011f\u0131nd\u0131klar\u0131 son mekan oldu. Rahipler, rahibeler, ya\u015fl\u0131lar son enerjilerini kulland\u0131lar ve Ayasofya\u2019n\u0131n \u00a0geni\u015f kubbesinin dokunulmazl\u0131\u011f\u0131na s\u0131\u011f\u0131narak kendilerini kurtaracak <strong>Kutsal Bakire\u2019<\/strong>nin gelmesini beklediler.<\/li>\n<li>Fakat bu kutsal mekan\u0131n kap\u0131s\u0131ndan Kutsal Bakire de\u011fil, yeni\u00e7erilerin ve komutanlar\u0131n\u0131n aras\u0131nda Fatih Sultan Mehmet girdi. (San\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi at\u0131n \u00fczerinde de\u011fil y\u00fcr\u00fcyerek i\u00e7eri girmi\u015ftir). \u015eehrin her taraf\u0131 kan k\u0131rm\u0131z\u0131ya boyanm\u0131\u015fken, Ayasofya\u2019n\u0131n zeminine tek bir damla kan d\u00fc\u015fmedi. \u0130\u00e7erdekiler, Fatihleri benimseyerek boyun e\u011fdiler. Kilise, Fatih Sultan Mehmet\u2019in k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 namazla birlikte camiye \u00e7evrildi.<\/li>\n<li>Orta\u00e7a\u011f\u2019da bunun gibi de\u011fi\u015fiklikler d\u00f6nemin ko\u015fullar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda anla\u015f\u0131labilir uygulamalard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131 ile kilisenin camiye \u00e7evrilmesi; hem bir ibadethane ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak hem de iktidar\u0131n me\u015fruiyetini g\u00fc\u00e7lendirmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerekli g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ama her \u015feye ra\u011fmen; kilise\u00a0 camiye\u00a0d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fckten sonra Osmanl\u0131 sultan\u0131 Fatih Sultan Mehmet\u2019in g\u00f6sterdi\u011fi ho\u015fg\u00f6r\u00fcyle mozaiklerinden \u00a0insan fig\u00fcrleri i\u00e7eren s\u00fcslemelere dokunulmam\u0131\u015f, yaln\u0131zca ince bir s\u0131vayla kaplanm\u0131\u015ft\u0131r. (\u0130\u00e7ermeyenlerse oldu\u011fu gibi b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r), Y\u00fczy\u0131llarca s\u0131va alt\u0131nda kalan mozaikler, bu sayede do\u011fal ve yapay tahribattan kurtulabilmi\u015ftir. Yani, d\u00fc\u015fman g\u00f6r\u00fclen bir dini anlay\u0131\u015f\u0131 temsil etmesine ra\u011fmen, Meleklerin tasvirleri ve di\u011fer rit\u00fcelleri canland\u0131ran s\u00fcslemeler korunmu\u015ftur.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>D\u00f6rt y\u00fcz seksen bir y\u0131l cami olarak kullan\u0131lan, Padi\u015fahlar\u0131n cuma namazlar\u0131n\u0131 k\u0131ld\u0131klar\u0131, \u00fc\u00e7 Osmanl\u0131 padi\u015fah\u0131n\u0131n t\u00fcrbesinin bulundu\u011fu (II.Selim, III.Murat ve III.Mehmet) Ayasofya, 1934 tarihinde bakanlar kurulu karar\u0131 ile \u201c..ilim mabedi \u201c olmas\u0131\u00a0 d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle m\u00fczeye \u00e7evrilir. M\u00fczeye \u00e7evrilmesinde d\u00f6nemin Milli e\u011fitim bakan\u0131, \u0130stanbul m\u00fczeler m\u00fcd\u00fcr\u00fc, Topkap\u0131 m\u00fczesi m\u00fcd\u00fcr\u00fc gibi d\u00f6nemin bilim ve k\u00fclt\u00fcr adamlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve raporlar\u0131 \u00f6nemli rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<ul>\n<li>Atat\u00fcrk getirilen teklifi yaln\u0131zca onaylam\u0131\u015ft\u0131r<\/li>\n<li>Al\u0131nan bu karar\u0131 d\u0131\u015f politikada \u201cverilen bir taviz\u201d, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Nobel\u2019 \u00f6d\u00fcl\u00fcne aday g\u00f6sterilmesine bir kar\u015f\u0131l\u0131k olarak de\u011ferlendiren yakla\u015f\u0131mlar mevcuttur. Fakat bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131n ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&#8211; \u00c7\u00fcnk\u00fc; Bu d\u00f6nemde;\u0130\u00e7 politikada \u201cDini kisvelerin g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda giyilmesinin yasaklanmas\u0131\u201d \u201cT\u00fcrk\u00e7e ezan\u201d gibi \u00a0Laikli\u011fe y\u00f6nelik radikal de\u011fi\u015fiklikler ya\u015fanmaktayd\u0131. D\u0131\u015f politikada ise; Mussoluni\u2019 den sonra, Hitler de i\u015fba\u015f\u0131na gelmi\u015f ve D\u00fcnyada sava\u015f r\u00fczgarlar\u0131 esmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bunlara ba\u011fl\u0131 olarak T\u00fcrkiye bat\u0131s\u0131nda ve do\u011fusunda birer g\u00fcvenlik ku\u015fa\u011f\u0131 olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Bunun sonucunda; Yunanistan ile 1930\u2019larda ba\u015flayan dostluk ili\u015fkileri geni\u015fletilerek \u201cBalkan antant\u0131\u201d imzalanm\u0131\u015ft\u0131. Bunlara paralel olarak, Ayasofya gibi bir k\u00fclt\u00fcr miras\u0131n\u0131n yeniden bilimin, tarihin ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn hizmetine verilmesi d\u00f6nemin ruhuna uygun bir geli\u015fmedir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda; milletleri birbirine yakla\u015ft\u0131racak, Tarih ve k\u00fclt\u00fcr hayat\u0131nda yeni bir soluk olabilecek bu uygulama modern T\u00fcrkiye\u2019nin tan\u0131t\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da olumlu bir etki yapm\u0131\u015f olabilir.<\/p>\n<p>\u0130stanbul; tarih \u00f6ncesinden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze bir\u00e7ok k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ye\u015ferdi\u011fi, Tarihin \u00f6nemli izlerini ta\u015f\u0131yan bir co\u011frafyad\u0131r. Gerek bulunan tarihi eserler, gerekse g\u00fcn\u00fcm\u00fcze\u00a0\u00a0 gelmi\u015f k\u00fclt\u00fcrel \u00a0izlerin her biri b\u00fcy\u00fck bir zenginliktir. Bu zenginli\u011fin \u00a0i\u00e7inde ya\u015famak,entelekt\u00fcel bir derinlikle birlikte k\u00fct\u00fcrel bir \u00a0sorumluluk da getirmektedir. <strong>\u00c7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc kentlerin ve an\u0131tlar\u0131n kimliklerine sayg\u0131 g\u00f6stermek ve ya\u015fatmak bu sorumlulu\u011fun bir gere\u011fidir<\/strong>.<\/p>\n<ul>\n<li>T\u00fcm d\u00fcnyada k\u00fclt\u00fcr miras\u0131na eri\u015fim hakk\u0131, ho\u015fg\u00f6r\u00fc, k\u00fclt\u00fcrlere sayg\u0131 yayg\u0131nla\u015fmaktad\u0131r. \u0130stanbul\u2019da da ho\u015fg\u00f6r\u00fcn\u00fcn simgesi, \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn \u00f6nemli bir i\u015fareti olan Ayasofya\u2019n\u0131n bu \u00f6zelliklerine uygun olarak, Tarihe, k\u00fclt\u00fcre, ho\u015fg\u00f6r\u00fcye ve insanlar aras\u0131ndaki karde\u015fli\u011fe hizmet eden bir\u201d ilim ve k\u00fclt\u00fcr mabedi\u201d olarak kalmas\u0131 daha \u00e7a\u011fda\u015f ve gelece\u011fe y\u00f6nelik bir uygulamad\u0131r hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz..<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 HAZ\u0130RAN-2020<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00d6KTEM\u0130\u015e ERDO\u011eAN<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130LM\u0130N VE K\u00dcLT\u00dcR\u00dcN MABED\u0130; AYASOFYA Ayasofya; kutsal bilgelik anlam\u0131na geliyor. Ortodoks H\u0131ristiyan inanc\u0131na g\u00f6re kutsal bilgelik Tanr\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerinden birisidir. \u0130lahi g\u00fc\u00e7le birlikte bilgiye<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7268,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1081,14],"tags":[],"class_list":["post-9021","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-o-erdogan","category-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9021","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9021"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9021\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9027,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9021\/revisions\/9027"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7268"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9021"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9021"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arsiv.sozbizde.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9021"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}