80 YILLIK EFSANE KÖY ENSTİTÜLERİ..       

Beyhan DURAN

Bir eğitim reformu olan Köy Enstitüleri,17 Nisan 1940 Yılında,3803 Sayılı Yasa ile ilkokullara öğretmen yetiştirilmesi amacı ile kurulmuştur. Proje tamamı ile Türkiye Cumhuriyeti ‘ne aittir. Dönemin Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel tarafından yönetilmiş bir programdır.                                                                                                                                      Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun ardından Anadolu’da okul ve öğretmen açığı gündeme gelmiş, dönemin Cumhurbaşkanı İsmet İnönü önderliğinde Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel ve İsmail Hakkı Tonguç’un çabalarıyla köylerde yaşayan ilkokul mezunu çocukların, bu kurumlarda eğitilip tekrar yaşadıkları köylere dönerek öğretmenlik yapmalarını amaçlamıştır.                                                                                                                                              Cumhuriyet’in ilk yıllarında okuma yazma oranı % 5 iken, nüfusun % 80’i köylerde yaşıyordu ve 1940’lardan itibaren tarıma elverişli alanlarda köy enstitüleri açıldı. Burada eğitim gören öğrenciler hem örgün eğitim aldı hem de modern tarım teknikleri konularında eğitildi, tarımda verimliliğin arttırılması  planlandı. Yatılı olan bu okullarda,köy ilkokullarını bitirmiş kız ve erkek öğrenciler seçme sınavı ile alınacaklar,aynı kurumda yetiştirilip tekrar köylerinde görev yapacaklar,köylülerin de desteği ile bu topraklarda daha verimli üretim gerçekleştireceklerdi.En önemlisi köylü; siyasal ve toplumsal haklarını öğrenecek,okul ve köy bütünlüğü sağlanacaktır.Köyü,köylüyü seven,tanıyan,onların yaşamını yadırgamayan davranışlarla,donanımlı ve aydın öğretmen modeli gerçekleştirilecekti.

19 Haziran 1942 de köy okulları ve köy enstitüsü teşkilat yasası çıkarıldı ve böylece köy enstitüleri ile köyler, köy okulları arasında yasal bağlantı kurulmuş oldu. Aynı dönemde köy enstitülerine ve ilköğretime öğretmen, yönetici ve denetimci yetiştirmek üzere 1942_43 öğretim yılında Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü açıldı. Bu enstitüde 8 ayrı dal da eğitim verildi.( güzel sanatlar, yapıcılık, maden ve maden işleri, hayvan bakımı, kümes hayvancılığı, el ve köy sanatları,tarla bahçe bakımı)  1940-46 yılları arasında yaklaşık 15 bin dönüm tarla tarıma elverişli hale getirildi,750 bin fidan dikildi,1200 dönüm bağ oluşturuldu,onlarca su deposu, tarım deposu, okul ve elektrik santrali, 100 km.lik yol ve daha bir çok alanda değerli işler yapıldı. Deney ve gelişim evresi olan ilk 9 yılda çok az devlet katkısı ile 723 binalı 20 köy enstitüsü kuruldu. Öğrenci sayısı 16 binlere, mezun olan öğretmen sayısı ise 6 binlere ulaştı.521 köy sağlık memuru yetişti.

Köy enstitülerinde uygulanan eğitimin dayandığı temel ilkeler: Bütünsellik-planlılık-karma ve yatılı eğitim-çok yönlü, üretken, demokratik-laik eğitim-teknolojiden yararlanma-demokratik eğitim kaynaklı geliştirici disiplinli uygulama-ölçme ve değerlendirme ile yöneltme-ulusal ve evrensel kültürü benimseme-köy ekonomik yaşamını geliştirme idi. El etek öpmeyen başı dik aydın öğretmenler yetiştirmeyi hedefleyen bu eğitim reformu  ne yazık ki,tek partili bir dönemde çoğulcu demokratik eğitim sürdürüyordu.Enstitünün arkasında durabilecek geniş demokratik kitle örgütleri,sivil toplum kuruluşları yoktu.Malesef ileri bir eğitim reformu olarak yola çıkan köy enstitüleri projesi alt yapı reformu ile yürütülemediğinden engellenmesi de kaçınılmaz  oldu.

Eğitim; toplumsal gelişimin en büyük parçasıydı ancak diğer parçalar ortaçağ’dan kaldığından ilerleyemedi. Beklenenden fazla olumlu sonuç vermesine rağmen toplumsal yapının değişimini istemeyen güçlerce 1954 yılında kapatıldı.

Ülkemizin aydınlanmaya en çok gereksinimi olan bu kesiminde uygulanan bu özgün çağdaş eğitimin yankıları aradan 80 yıl geçmesine rağmen ülkemizde ve dünyada hala artarak sürmektedir. Eğitim-öğretimin tüm bu kuruluş amaçlarına uygun yetiştirdiği binlerce aydın çağdaş öğretmen Anadolu’nun köylerinde sayısız öğrenci yetiştirmiştir. Günümüz eğitim sistemine bakacak olursak anasınıfından yüksek öğretime dek sağlıksız-ilgisiz öğretmen öğrenci iletişimi, bilim dışı, çağ dışı uygulamalar sürmekte,yetersiz ve çarpık uygulamalarla gözle görülür bir iyileşme sağlanamamakta,binlerce öğrenci üniversite sınavlarında 0 (sıfır) puan  almaktadır. Günümüzde, geçen bu 80 yıllık köy enstitüsü çatısı altında eğitim görmüş ve sayıları gittikçe azalan değerli öğretmenlerimize, onların yetiştirdiği binlerce öğrenciye saygı ile anma toplantıları paneller gösteriler yapılmakta ve o ruh yeniden ayağa kaldırılmaktadır.

Bunları da sevebilirsiniz

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir