ÇOCUK FELSEFE YAPABİLİR Mİ?

“Çocuklar felsefe mi yapıyor?”

“Çocukların felsefe yapabileceklerini hiç düşünmemiştim.”

“Çok şaşırtıcı çocukların felsefe yapıyor olmaları” gibi pek çok cümle ile karşılaşıyorum, çocuklarla felsefe çalışması yaptığımı söylediğimde.

Ne yalan söyleyeyim sekiz, dokuz yıl önce bana da çocukların felsefe yaptığını söyleseler, şaşırtıcı bulur, benzer cümleler kurardım.  

Dünya’da bin dokuz yüz altmışlardan beri yapılıyor olmasına rağmen bizde oldukça yeni sayılır P4C   (Çocuklar İçin Felsefe).

Peki P4C tam olarak nedir?

Yaygın olarak 4 C ile başlayan Critikal (Eleştirel Düşünme), Creative (Yaratıcı Düşünme),  Collaborative (Özenli Düşünme), Caring (İşbirlikçi Düşünme) düşünce becerilerini geliştirme çalışmasıdır. P4C, Çocuklar için Felsefe diye dile yerleşmiştir.

P4C, felsefi soruşturan gruplar tarafından Sokratik dialog esas alınarak yapılır.

Pek çok kazanımından bahsetmek mümkün. Bunlar; çocuğa tam olarak bilmedikleri konuları, kavramları düşünmeyi, akıl yürütmeyi, eleştirel, dikkatli ve yaratıcı bakış açısı kazanmayı, hayal gücünü yükseltmek ve olasılıklarla düşünmeyi, dinleme becerisi edinmeyi, sebep-sonuç ilişkisi kurma becerisi kazandırmayı, bunlarla birlikte çocuğun duygusal ve sosyal beceriler kazanmalarını sağlamaktır.

Benim P4C ile tanışmam; yüksek lisans tez danışmanımın vesilesi ile oldu. Tez için sık sık  bir araya geliyorduk.

İkimiz de eğitimci olunca, üstelik sisteme muhalif eğitimciler olunca eğitim sistemimizi konuşurken, eleştirirken, faydalı olabilmek için alternatif çalışma arayışlarımız oluyordu. Sistemin sorunlarını tartışıyor, ezberci sistem yüzünden heba edilen çocuklarımızı dert ediniyorduk. Özellikle üstün-özel yetenekli çocuklar ile dezavantajlı çocukların, gençlerin daha olumsuz etkilendiklerini, zamanla var olan potansiyellerini kullanamayınca ziyan olduklarını, bunun önüne geçebilmek için kendimizin ne gibi çalışmalar yapabileceğini konuşup, duruyorduk.

Ta ki bir gün beni arayıp “Çocuklarla Felsefe Eğitimi Eğitmeni yetiştirmek için üniversitemiz bir çalışma yapacak katılmak ister misin?” diye sorana kadar.

Çocuklarla Felsefe mi? Dert edinmelerimize ilaç olacak bir şeydi bu benim için.

P4C ile ilgili bir iki yazı okumuştum ama eğitimini alabileceğim aklıma bile gelmemişti. Hem de eğitim verecek kişiler Hollanda’da bulunan uluslararası bir felsefe kuruluşunun yıllardan beri bu işi yapan hocaları olacaktı.

Kısaca P4C olarak bilinen “Çocuklar İçin Felsefe” diye adlandırılan çalışma ile böyle tanışmış oldum.

“P4C Eğitmeni Eğitiminden” sonra durmadım, gençlerle, yetişkinlerle de felsefe çalışmaları yapabilmek için iki yıla yayılan üç ayrı eğitim daha aldım.

Eğitim alan katılımcıların çok büyük bölümü akademisyendi. Sınıf öğretmeni olma sebebi ile pratik yapma imkânı buluyor, çocukların felsefe çalışmaları yaparken inanılmaz olduklarını paylaşıyordum. Pratik yapmaya gelen arkadaşlarım da benzer duygular düşünceler deneyimlediler. Öğrencilerimle düzenli olarak iki buçuk yıl felsefe çalışmaları yaptık. Aileler; çocuklarının sürekli soru sorduklarını, söyledikleri her şeyin nedenini öğrenmek istediklerini, notlarının yükseldiğini (ki zaten ben de farkındaydım), kitap almaya yetişemediklerini her toplantıda dile getirmeye başladılar. Dördüncü sınıfa geldiklerinde artık branş öğretmeni arkadaşlarım benim öğrencilerimle ders işlerken sordukları sorulara şaşırdıklarını, akranlarından farklı yorumlar yaptıklarını, haklarını aramak için direndiklerini, ders işlemenin oldukça keyifli olduğunu söyler oldular. Elbette tüm bunların yanında

P4C çalışmalarının öğrencilerin akademik başarılarını fark edilir oranda artırdığını belirtmek isterim. Ortaokulda derslerine giren öğretmen arkadaşlardan, öğrencilerimin başarılarının devam ettiğini, diğer öğrencilerden farklı olduklarını duymak  beni gururlandırıyor açıkçası. Sanki deniz yıldızı hikayesi yaratmış gibi hissediyordum.

Çocuklar İçin Felsefe çalışmalarının bilinirliği arttıkça, ulaşabildiğimiz çocuk sayımız fazlalaştıkça kurtulan deniz yıldızlarımız binlerce olacak!

Klaros Felsefe Akademisi’ni kurma amaçlarımızdan biri de bu.

Hamiş: Eğitim şart, eğitimde de felsefe şart! GYU